Wystąpienie: Michał Pyrzyk

Dziękuję bardzo.

Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt zaprezentować oświadczenie Klubu Parlamentarnego Polskie Stronnictwo Ludowe w sprawie kolejnego rządowego projektu dotyczącego zmiany Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego.

Projekt ten, tak jak powiedział pan minister, wprowadza rozwiązania mające przyspieszyć postępowania karne i ułatwić szybkie naprawienie szkody wyrządzonej pokrzywdzonym. W przypadkach, w których okoliczności popełnienia przestępstwa są jasne, nie budzą żadnych wątpliwości, strony będą mogły szerzej korzystać z porozumień prowadzących do szybkiego zakończenia sprawy. W zamian za współpracę i spełnienie określonych warunków oskarżony będzie mógł też skorzystać z łagodniejszej kary. Zmiany te, jak słyszeliśmy, mają na celu przyspieszenie i racjonalizację postępowań poprzez redukcję kosztów sądowych, ale też idą w kierunku zapewnienia skutecznej kompensacji interesów osób pokrzywdzonych przestępstwem.

Projekt wprowadza nowe instytucje umorzenia postępowania na etapie przygotowawczym. Mianowicie jest nowe umorzenie ugodowe - prokurator uzyskuje możliwość umorzenia postępowania przygotowawczego w przypadku zawarcia ugody między podejrzanym a pokrzywdzonym. Zastosowanie tej instytucji ograniczono do wybranych przestępstw przeciwko mieniu oraz określonych występków nieumyślnych, o których mówił pan minister. Warunkiem takiego umorzenia jest brak karalności za przestępstwo umyślne, wykonanie ugody oraz opcjonalne uiszczenie świadczenia na rzecz Skarbu Państwa. W przypadkach mniejszej wagi, gdy nie ma pokrzywdzonego, przewidywane jest również umorzenie postępowania w trybie proponowanego nowego art. 11b k.p.k. Tutaj wymagana jest z kolei niekaralność za przestępstwo umyślne, brak wątpliwości co do wszystkich okoliczności sprawy oraz obligatoryjne uiszczenie świadczenia na rzecz Skarbu Państwa. Oczywiście projekt przewiduje wznowienie umorzonego postępowania, jeżeli w okresie 2 lat od wydania takiego postanowienia osoba, wobec której je umorzono, popełni przestępstwo umyślne, za które zostanie prawomocnie skazana.

Projekt wprowadza też, i bardzo dobrze, modyfikacje w sądowych trybach konsensualnych. W przypadku dobrowolnego poddania się karze na rozprawie wymóg wyraźnej zgody oskarżyciela zastąpiono warunkiem braku sprzeciwu należycie powiadomionego prokuratora. Ułatwi to wydanie wyroku w tym trybie również podczas nieobecności prokuratora na rozprawie. Wniosek o dobrowolne poddanie się karze będzie można złożyć również na późniejszym etapie, w toku postępowania dowodowego na rozprawie głównej, choć oczywiście wiązać się to będzie z mniejszymi korzyściami, jeśli chodzi o wymiar kary, niż jest to proponowane na wcześniejszych etapach postępowania.

Na wniosek oskarżonego prokurator ma obowiązek dołączyć do aktu oskarżenia również oświadczenie wskazujące akceptowalne przez niego granice wniosku o skazanie bez przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.

Projekt, jak słyszeliśmy, przewiduje też system określonych korzyści w wymiarze kary. Im wcześniej dojdzie do takiego porozumienia procesowego, tym większe złagodzenie odpowiedzialności karnej może uzyskać ewentualny sprawca. W przypadku porozumień zawartych na wcześniejszych etapach orzeczona kara pozbawienia wolności nie może przekroczyć 2/3 lub 3/4 górnej granicy ustawowego zagrożenia za dane przestępstwo. Sąd uzyskuje też m.in. możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, odstąpienia od wymierzenia kary dla czynów zagrożonych karą do 5 lat pozbawienia wolności, odstąpienia od przepadku lub środków karnych, a także warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności do 5 lat na okres próby, która może wynieść do 10 lat.

Biorąc pod uwagę powyższe, Klub Parlamentarny Polskie Stronnictwo Ludowe jest za skierowaniem tego naszym zdaniem potrzebnego projektu idącego w kierunku ekonomiki procesowej do dalszych prac w komisji. (Dzwonek) Dziękuję bardzo.