Wystąpienie: Barbara Bartuś

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! 35 lat temu, 7 października 1991 r., w niewyjaśnionych do dzisiaj okolicznościach zginął Walerian Pańko, profesor nauk prawnych, pierwszy wybrany demokratycznie prezes Najwyższej Izby Kontroli. Zginął zaledwie 2 dni przed planowanym wystąpieniem w Sejmie, podczas którego miał przedstawić wyniki kontroli dotyczącej Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego, jednej z największych afer III Rzeczypospolitej.

Prof. Walerian Pańko traktował swoją funkcję jako służbę państwu. NIK pod jego kierownictwem ujawniała mechanizmy, przez które publiczne pieniądze mogły trafiać w prywatne ręce. Kontrolerzy Izby docierali do informacji dotyczących ogromnych nieprawidłowości w działalności FOZZ. Śmierć Waleriana Pańko nie była jedynym tajemniczym zgonem związanym z aferą FOZZ. Wcześniej zmarł Michał Falzmann, inspektor NIK, który jako jeden z pierwszych odkrył sprawę nadużyć w FOZZ. Oficjalną przyczyną jego śmierci był zawał serca. Następnie zginął Walerian Pańko. W tym samym wypadku śmierć poniósł Janusz Zaporowski, pracownik Kancelarii Sejmu. Kierowca rządowej Lancii wyszedł bez szwanku, ale w ciągu 2 lat od wypadku (Dzwonek) zmarli dwaj policjanci, którzy jako pierwsi dotarli na miejsce wypadku.

Oficjalnie 7 października 1991 r. doszło do tragicznego wypadku drogowego. Jednak okoliczności zdarzenia, sposób prowadzenia późniejszego postępowania i pojawiające się informacje o niezabezpieczeniu wszystkich możliwych dowodów sprawiły, że przez 35 lat pozostały pytania, czy urzędnik nie zginął przypadkiem dlatego, że wiedział zbyt dużo. Sprawa FOZZ-u nie była zwykłą aferą gospodarczą. Była symbolem patologii pierwszych lat transformacji, czyli czasów, w których ogromne publiczne pieniądze znikały, a państwo nie potrafiło albo nie chciało skutecznie chronić interesu własnych obywateli, interesu Polski. Dziękuję bardzo. (Oklaski)