Wystąpienie: Andrzej Domański

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić najważniejsze założenia projektu ustawy budżetowej na rok 2027, przyjętego przez Radę Ministrów 29 września br.

Przez ostatnie 37 lat polska gospodarka rosła niemal nieprzerwanie, a tempo naszego rozwoju było jednym z najszybszych na świecie.

(Głos z sali: Rekordowy.)

Nie była to kwestia przypadku, to efekt ciężkiej pracy milionów Polek i Polaków, przedsiębiorców oraz konsekwentnej budowy gospodarki rynkowej, otwarcia na handel i inwestycje oraz zakotwiczenia Polski w Unii Europejskiej. Prognozy międzynarodowych instytucji finansowych na ten rok i kolejne lata ponownie lokują Polskę wśród liderów wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej i szerzej krajów G20.

Wzrost gospodarczy, sukces gospodarczy nie jest jednak dany raz na zawsze. Model, który pozwolił nam szybko doganiać bardziej rozwinięte gospodarki, będzie musiał się zmieniać. Jednocześnie świat wokół nas zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. Przechodzimy dwie wielkie rewolucje: technologiczną oraz energetyczną. Do tego dochodzi zasadnicza zmiana sytuacji geopolitycznej. Wojna wróciła do Europy, za naszą wschodnią granicą od ponad 4 lat trwa pełnoskalowy konflikt. Na Bliskim Wschodzie dochodzi do kolejnych eskalacji. Skończył się więc świat, w którym bezpieczeństwo można było traktować jako coś oczywistego, a to zmienia również definicję konkurencyjności. Dzisiaj silna gospodarka musi być jednocześnie innowacyjna, produktywna, odporna i przede wszystkim bezpieczna.

Dlatego planując wydatki w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027, skupiliśmy się zarówno na realizacji podstawowych zadań państwa i wywiązaniu się z przyjętych zobowiązań, jak i na zapewnieniu finansowania działań na rzecz długoterminowego wzrostu polskiej gospodarki. Znacząca część środków została zaplanowana na przedsięwzięcia o długofalowym znaczeniu, które będą budować przewagi konkurencyjne na kolejne lata, na kolejne dekady. Działania, które realizujemy dziś, będą oddziaływać w horyzoncie znacznie dłuższym niż tylko najbliższe lata.

Polska gospodarka wchodzić będzie w rok 2027 z silną pozycją i potencjałem dalszego wzrostu. Na przyszły rok zakładamy realny wzrost naszego PKB na poziomie 3%. To nadal jeden z najszybszych oczekiwanych wzrostów wśród krajów Unii Europejskiej. Dla porównania Komisja Europejska prognozuje dla całej Unii Europejskiej wzrost na poziomie 1,4%, a więc dwukrotnie niższą dynamikę niż w naszym kraju.

Ważna będzie również struktura wzrostu, który podobnie jak w obecnym roku będzie opierać się na kilku silnikach. Z całą pewnością czynnikiem wspierającym wzrost gospodarczy w przyszłym roku pozostanie silna dynamika konsumpcji prywatnej, której sprzyjać będą rosnące wynagrodzenia i świadczenia społeczne. W 2027 r. oczekujemy wzrostu konsumpcji prywatnej o 2,9%. Szczególnie ważnym motorem wzrostu pozostaną również inwestycje. Mimo kończącego się wydatkowania środków grantowych z KPO oraz wygasania obecnej perspektywy finansowej Unii Europejskiej, które w ostatnich latach silnie stymulowały aktywność inwestycyjną w Polsce, przewidujemy wzrost inwestycji ogółem o 4,2%. Wzrost ten będzie wynikał przede wszystkim z utrzymującej się wysokiej dynamiki inwestycji prywatnych, wspieranych przez dobrą koniunkturę.

Dodatkowym impulsem dla gospodarki będzie prognozowane ożywienie gospodarcze w strefie euro, co bezpośrednio pozytywnie przełoży się na sytuację polskich eksporterów. Spodziewamy się wzrostu eksportu o 4,4%. W latach 2022-2023 inflacja, jak pamiętamy, była dwucyfrowa. Dzisiaj sytuacja wygląda inaczej. Pomimo największego od dekad globalnego szoku paliwowego m.in. dzięki programowi "Ceny paliw niżej" nie dopuściliśmy do wzrostu inflacji. Dla roku 2027 prognozujemy inflację średnioroczną na poziomie 2,8% oraz wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej o 5,9% w ujęciu nominalnym, czyli ok. 3% w ujęciu realnym. Dla gospodarstw domowych oznacza to bardziej przewidywalne warunki planowania wydatków i oszczędności, a dla przedsiębiorstw - większą przewidywalność prowadzenia działalności gospodarczej.

W projekcie ustawy budżetowej na 2027 r. założyliśmy dochody budżetu państwa w wysokości 696,4 mld zł, a limit deficytu budżetu państwa został określony na poziomie nie wyższym niż 281,2 mld zł. Deficyt pozostaje więc na poziomie zbliżonym do lat poprzednich. Wynika to ze skali zadań, które państwo musi finansować, w szczególności wydatków na bezpieczeństwo oraz na zobowiązania wynikające z obowiązujących ustaw. Musimy wszyscy zdawać sobie sprawę z tego, że część wydatków jest finansowana poprzez zaciąganie zobowiązań. Oznacza to, że obok wydatków, które finansujemy w 2027 r., musimy uwzględniać również koszty wcześniej zaciągniętego długu. Zdecydowana większość wydatków budżetu państwa to tzw. wydatki sztywne, prawnie zdeterminowane, które mają charakter obligatoryjny, a ich wysokość wynika z ustaw innych niż ustawa budżetowa lub wcześniej podjętych zobowiązań.

Jednocześnie musimy uwzględniać ograniczenia wynikające z krajowych i unijnych ram fiskalnych, w tym ze stabilizującej reguły wydatkowej, progów ostrożnościowych określonych w ustawie o finansach publicznych oraz uzgodnionej z Unią Europejską ścieżki wydatków netto. W projekcie budżetu państwa na przyszły rok zaplanowano dochody budżetu państwa w wysokości 696,4 mld zł. To jest o 69 mld zł więcej niż przewidywane wykonanie w roku 2026. Dochody budżetu państwa będą stanowiły 15,8% PKB wobec 15,1% PKB w roku bieżącym. Głównym źródłem wzrostu dochodów budżetu państwa w 2027 r. będą dochody podatkowe, co wynika zarówno z przewidywanego wzrostu aktywności gospodarczej i związanej z nim bazy podatkowej, jak również z efektów działań legislacyjnych podejmowanych przez nasz rząd.

W przyszłym roku przewidujemy wzrost dochodów z podatku VAT o 33,7 mld zł, czyli o ponad 10%. Wynika to z nominalnego wzrostu spożycia prywatnego, efektów zaplanowanych działań systemowych, a także jednorazowych skutków roku bieżącego, jak chociażby zmiany domyślnego terminu zwrotu VAT z 60 do 40 dni. Dochody budżetu z CIT wyniosą w przyszłym roku 14,2 mld zł. To jest 17,7% więcej rok do roku. Jest to efekt nałożenia się korzystnej sytuacji przedsiębiorstw w tym roku oraz w przyszłym roku, a także planowanych działań systemowych w postaci m.in. zwiększenia stawki z 19% do 22% dla podmiotów z obrotami powyżej 50 mln euro. Dochody z podatku PIT uwzględniają efekt podwyższenia progu podatkowego w ramach skali podatkowej ze 120 tys. do 130 tys. zł oraz wprowadzenia pośredniej stawki PIT w wysokości 24% dla podstawy opodatkowania w przedziale od 130 tys. do 150 tys. zł. Próg podatkowy, powyżej którego obowiązuje krańcowa stawka w wysokości 32%, zostanie zgodnie z projektem podwyższony ze 120 tys. do 150 tys. zł. Na rozwiązaniu tym skorzysta 3,5 mln podatników. Jednocześnie wysokość dochodów JST z tytułu udziału w dochodach z PIT wyniesie 206,7 mld zł, co stanowi wzrost o niemal 13 mld zł w ujęciu rok do roku. Kwota ta uwzględnia również udziały związków metropolitalnych, w tym związku metropolitalnego w województwie pomorskim.

Ważnym źródłem wzrostu dochodów budżetowych w przyszłym roku będzie podatek akcyzowy, którego wpływy zaplanowano na poziomie większym o 7 mld zł niż prognoza wykonania na rok bieżący. Wzrost dochodów będzie związany z aktualizacją stawek wynikających z tzw. mapy drogowej. Dodatkowo procedowane są zmiany dotyczące opodatkowania wyrobów do waporyzacji oraz ponownie napojów alkoholowych. Zmiany te mają jednocześnie wymiar dochodowy oraz służą realizacji celów polityki państwa w zakresie ograniczenia negatywnych skutków używania tych produktów. Efektem tych oraz pozostałych procedowanych projektów zwiększających dochody budżetowe będzie poprawa wyniku sektora finansów publicznych, w tym również ograniczenie ryzyka przekroczenia w przyszłości przez państwowy dług publiczny określonych w ustawach poziomów.

W 2027 r. jednym z najważniejszych zadań pozostaje bezpieczeństwo. Wydatki na obronność są dziś jednym z największych i najbardziej długofalowych zobowiązań naszego państwa. Planujemy je w przyszłym roku na poziomie 198,1 mld zł. Bezpieczeństwo ma przy tym wymiar szerszy niż sama obronność. Obejmuje również bezpieczeństwo energetyczne, które jest jednym z fundamentów suwerenności i stabilności ekonomicznej każdego kraju. Nakłady na bezpieczeństwo energetyczne i transformację energetyczną wyniosą w 2027 r. 19,7 mld zł.

Chcemy również, aby wzrost gospodarczy przekładał się na trwałe zwiększenie konkurencyjności polskiej gospodarki, dlatego 3,6 mld zł przeznaczymy na wsparcie przedsiębiorstw energochłonnych. W 2027 r. szczególne znaczenie będą miały inwestycje infrastrukturalne, drogowe, kolejowe i inwestycje w polskie porty. Nakłady na zadania w obszarze dróg i kolei wyniosą 76,8 mld zł, a w obszarze gospodarki morskiej - 3,7 mld zł. Wydatki zaplanowane na mieszkalnictwo w przyszłym roku wyniosą 5,8 mld zł. Nakłady na naukę i szkolnictwo wyższe wyniosą 46,2 mld zł. Finansowane będą m.in. infrastruktura badawcza, rozwój sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwo.

Obszarem, w którym odpowiedzialność państwa ma szczególne znaczenie dla obywateli, jest ochrona zdrowia. W 2027 r. na ochronę zdrowia przeznaczymy 274 mld zł. To o 26,3 mld zł więcej niż w roku bieżącym i o niemal 50% więcej niż w roku 2023. Projekt budżetu na 2027 r. zabezpiecza oczywiście finansowanie świadczeń społecznych, emerytur, rent, świadczeń dla rodzin, świadczenia wspierającego dla osób z niepełnosprawnościami, a także wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej.

Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedkładany projekt ustawy budżetowej na rok 2027 to projekt, który w sposób rozważny łączy bieżące potrzeby społeczno-gospodarcze i geopolityczne z wizją rozwoju Polski. Wobec wyzwań związanych z atakami hybrydowymi i koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, chcąc zapewnić odpowiednie finansowanie kluczowego obszaru, jakim jest zdrowie publiczne, wobec konieczności zapewnienia również stabilności finansowej państwa, niezbędne są dzisiaj elementarna odpowiedzialność i współdziałanie. I właśnie na to wyzwanie, czyli na elementarną konieczność współpracy, zwracają też uwagę w swoich ostatnich komunikatach agencje ratingowe. Klincz polityczny i nadmierne wykorzystywanie prerogatywy weta prezydenckiego są wskazywane jako istotne ryzyka dla realizacji polityk gospodarczych w Polsce. Dlatego zwracam się do państwa z apelem o merytoryczną debatę i dyskusję w toku dalszych prac legislacyjnych, która w konsekwencji pozwoli na przyjęcie ustawy budżetowej na 2027 r. Dziękuję bardzo. (Oklaski)